1.Machabæaid 15 - William Morgan Bible 1588 original edition

PEN. XV.Y Rhufein-wyr yn scrifennu ac frenhinoedd a chen­hedloedd yn achos yr lddewon.

1Antiochus hefyd mab y brenin Demetrius a anfonodd lythyrau o ynysoedd y môr ac Simon yr offeiriad, a phen cenedl yr Iddewon, ac ac y genedl oll.

2Ac yr oeddynt hwy yn cynnwys y modd hyn: Y BRENIN Antiochus yn cyfarch Simon yr arch-offeiriad a’r tywysog a phobl yr Iddewon.

3O herwydd i wŷr sceler gael gafael a’r deyrnas ein henafiaid ni,

4A bod fy ewyllys ar roddi hawl i’r frenhiniaeth, iw hailgosod fel yr oedd o’r blaen: am hynny mia gesclais lawer o nerth, ac a baratoais longau rhyfel, ac yr ydwyfi yn ewyllysio myned trwy ’r wlad i ddial ar y rhai a llygrasant ein gwlad ni, ac a wnaethant lawer o ddinasoedd yn anghyfannedd yn y deyrnas.

5Am hynny yn awr yr ydwyf yn rhoddi i ti yr holl offrymmau y rhai a faddeuodd y brenhinoedd y rhai a fuant o’m blaen i ti, a pha bethau bynnag eraill a faddeuasant hwy i ti.

6Megis y gadawsant i ti daro math o arian priodol i’th wlad ti,

7A bod Ierusalem yn sanctaidd, ac yn rhydd, a’r holl arfau y rhai a wnaethost, a’r ce­still y rhai a adailedaist, y rhai yr ydwyt mewn meddiant o honynt, parhaed i ti.

8Maddeuer hefyd i ti holl ddyled y brenin, a’r hyn a fyddo o ardreth brenin o hyn allā byth.

9A phan ddarffo gwastadhau ein teyrnas nyni a’th anrhydeddwn di a’th genedl, a’r deml ag anrhydedd mawr fel y byddo eglur eich gogoniant chwi trwy yr holl dîr.

10Y bedwaredd flwyddyn ar ddêc a thrugain a chant yr aeth Antiochus i dîr ei henafiaid, a’r holl luoedd a ddaethant yng-hyd atto ef fel nad oedd ond ychydig gyd â Tryphon.

11A’r brenin Antiochus ai hymlidiodd ef, ac yntef a ddaeth i Dora, gan ffoi tu a’r môr.

12O blegit efe a wybu ymgasclu o ddrygi­oni yn ei erbyn ef, a’r lluoedd ai gadawsant ef.

13Ac Antiochus a werssyllodd yn erbyn Dora, a chyd ag ef ddeuddeng mil o ryfel-wŷr, ac wyth mîl o wŷr meirch.

14Ac efe a amgylchodd y ddinas, ac a gasclodd longau o’r môr, ac a flinodd y ddinas o’r tîr a’r mor, fel na adawodd efe i neb fyned allan na dyfod i mewn.

15Yna y daeth Numenius a’r rhai oeddynt gyd ag ef o Rufain â llythyrau ganddynt at y brenhinoedd a’r gwledydd ym mha rai yr oedd hyn y scrifennedig.

16Lucius Consul y Rhufeiniaid yn anerch y brenin Ptolomeus.

17Cennadon yr Iddewon ein cyfeillion a’n cymedeithion a ddaethant attom ni i adnewyddu y gyfeillach a’r gymdeithas a fuase o’r bla­en, wedi eu hanfon oddi wrth Simon yr arch-offeiriaid a phobl yr Iddewon.

18Ac hwy a ddygasant darian o aur o bum mil o bynnoodd.

19Am hynny nyni a welsom yn dda scrifennu ac y brenhinoedd a’r gwledydd, na cheisient niwed iddynt, ac na ryfelent yn dda scrifennu nai dinasoedd nai gwlad, ac na chynnorthwyent y rhai a ryfelent iw herbyn.

20Ac ni a welsom yn dda dderbyn y tarian ganddynt hwy.

21Am hynny os ffôdd rhai dynion sceler oi gwlad hwynt attoch chwi, rhoddwch hwynt: Simon yr arch-offeiriad, i ddial arnynt yn ôl eu cyfraith hwynt.

22A hyn a scrifennodd Demetrius at y brenin, ac Attalus ac Aratha,

23Ac Arsaces, ac i bob gwlad megis i Samsanes, at yr Spartiaid, i Delus hefyd, ac i Myndus, ac i Sicion, ac i Caria, ac i Samos, a Phamphilia, ac i Lycia, ac i Alicarnassus, ac i Coo, ac i Sida, ac i Aradon, ac i Phaselidis, ac i Gortyna, a Gnidum, a Cyprus, a Cyrene.

24Ac hwy a scrifennasant goppi o honynt at Simon yr arch-offeiriod.

25A’r brenin Antiochus a werssyllodd yn erbyn Dora yr ail waith, gan ddwyn cryfder bob amser yn ei herbyn hi, a gwneuthur offer rhyfel, ac efe a gaeodd ar Tryphon rhag myned nac i mewn nac allan.

26A Simon a anfonodd iddo ef ddwy fil o wŷr dewisol iw gynnorthwyo ef, ac aur ac arian a llestri lawer.

27Ac ni fynne efe eu cymmeryd hwynt, eithr efe a ddorodd yr ammod a wnaethe efe ag ef o’r blaen, ac a ymddieithrodd oddi wrtho ef.

28Ac efe a anfonodd Athenobius vn oi garedigion i ymddiddan ag ef gan ddywedyd: yr ydych chwi yn meddiannu Ioppe, a Gazara, a’r tŵr yn Ierusalē dinasoedd fy nheyrnas maufi.

29Chwi a wnaethoch eu cyffiniau hwynt yn anghyfannedd, ac a wnaethoch ddialedd mawr yn y tir, ac a feddiannasoch lawer o fannau yn fy nheyrnas maufi.

30Am hynny yr awron moeswch y dinasoedd a gymmerasoch chwi, ac ardreth y lleoedd a feddiannasoch chwi, a’r cyffiniau y rhai ydynt o’r tu allan i Iudaea.

31Ac onid ê, moeswch bum-cant o dalentau arian am danynt hwy, a phum cant eraill o dalentau am y dinistr a wnaethoch, ac ardreth y lleoedd, onid ê nyni a ddeuwn, ac a ymlladdwn yn eich erbyn chwi.

32Felly y daeth Athenobius caredig y brenin i Ierusalem, ac efe a welodd ogoniant Si­mon, a’r cwp-bwrdd a’r llestri aur, a’r llestri arian, ac arlwy mawr, a rhyfedd fu ganddo: ac efe a fynegodd iddo eiriau y brenin.

33Yna Simon a attebodd ac a ddywedodd wrtho ef, ni chymerasom ni dir arall, ac nid attaliasom yr eiddo arall, ond etifeddiaeth ein henafiaid: a tros ennyd o amser fu mewn meddiant gan ein gelynion yn anghyfiawn:

34A phan gawsom ni amser, ni a fynnasom trachefn etifeddiaeth ein tadau.

35Ac am Ioppe a Gazara y rhai wyt ti yn eu ceisio, yr oeddynt hwy yn gwneuthur niwed mawr i’n pobl ni, ac i’n gwlad: ni a roddwn am y rhai hynny gant talent: ac nid attebodd yntef air:

36Eithr efe a ddychwelodd at y brenin yn ddigllon, ac a fynegodd iddo y geiriau hyn, ac anrhydedd Simon, a’r hyn a welse efe oll: a’r brenin a ddigiodd yn ddirfawr.

37Yna yr aeth Tryphon i long, ac efe a ffôdd i Orthosias.

38A’r brenin a osododd Cendebeus yn gap­ten ar lann y môr ac a roddes iddo ef luoedd o wŷr traed, ac o wŷr meirch.

39Ac efe a orchymynnodd iddo ef werssyllu o flaen Iudaea, ac a archodd iddo adailadu Ce­dron, a chadarnhau y pyrth i orchfygu y bobl, a’r brenin a ymlidiodd Tryphon.

40Yna y daeth Cendebeus i Iamnia, ac efe a ddechreuodd gyffroi y bobl, a dyfod i dir Iudaea, a chaeth-gludo y bobl ai lladd,

41Ac adailadu Cedron: ac efe a osododd yno ei wŷr meirch a’r llu, fel y gallent fyned allan, a rhodio rhyd ffyrdd Iudaea, fel yr ordeiniase y brenin iddo ef.