Lefiticus 25 - William Morgan Bible 1588 original edition

PEN. XXV.Sabboth y seithfed flwyddyn. 8 Y Iubili yn y ddecfed flwyddyn a deugain. 14 gwerthiad a gollyngdod tiroedd, tai, a dynion.

1Llefarodd yr Arglwydd hefyd wrth Moses ym mynydd Sinai, gan ddywedyd:

2Llefara wrth feibion Israel a dywet wrthynt, pan ddeloch i’r tîr yr hwn a roddaf i chwi, yna gorphywysed y tîr Sabbeth i’r Arglwydd.

3Chwe blynedd yr heui dy faes, Exod, 23.10.a chwe blynedd y torri dy winllan ac y cescli ei chnwd,

4Ac ar y seithfed flwyddyn y bydd Sabboth gorphywysdra i’r tîr, Sabborth yr Arglwydd: na haua dy faes, ac na thorr dy winllan.

5Na chynhaiafa yr hynn a dyfo o honaw ei hun, ac na chynnull dy rawnwin gwahanedic, bydded yn flwyddyn orphywysdra i’r tîr.

6Ond bydded Sabboth y tîr yn ymborth i chwi, i ti, ac i’th wasanaethwr; ac i’th wasanaeth ferch, ac i’th wenidog cyflog, ac i’th alltud yr hwn a ymdeithio gyd a thi.

7Ith anifail hefyd, ac i’th fywst-fil, yr hwn yn dy dîr y bydd ei holl gnwd yn ymborth.

8Cyfrif hefyd it saith Sabboth o flynyddoedd, saith mlynedd saith waith, dyddiau y saith Sabboth o flynyddoedd fyddant i ti yn naw mlynedd a deugain.

9A phar ganu it vdcorn y Iubili ar y seithfed mîs ar y decfed dydd o’r mis, ar ddydd y cymmod cenvich yr vdcorn trwy eich holl wlâd

10A sancteiddiwch y ddecfed flwyddyn a deugain, a chyhoeddwch rydd-did yn y wlâd iw holl drigolion, Iubili fydd hi i chwi, a dychwelwch bôb vn yw etifeddiaeth, îe dychwelwch bôb vn at ei deulu.

11y ddecfed flwyddyn a deugain honno fydd Iubili i chwi, na heuwch, ac na fedwch ei chnwd a ddyfo o honaw ei hun: ac na chynhullwch ei gwinllanoedd gwahanedic hi,

12Am ei bod yn Iubili bydded sanctaidd i chwi, o’r maes y bwyttewch ei ffrwyth hi.

13O fewn y flwyddyn Iubili hon y dychwelwch bôb vn iw etifeddiaeth.

14Pan werthech ddim i’th gymydog neu brynnu ar law dy gymydog, na orthrymmwch bawb ei gilydd.

15Prynn gan dy gymydog yn ôl rhifedi y blynyddoedd ar ôl y Iubili: a gwerthed efe i tithê yn ôl rhifedi blynyddoedd y cnydau.

16Yn ôl amldra y blynyddoedd y chwanegi ei brîs, ac yn ôl anamldra y blynyddoedd y lleihei di ei brîs: o herwydd rhifedi y cnydau y mae efe yn ei werthuit.

17Ac na orthrymmwch bôb vn ei gymydog, ond ofna dy Dduw, canys myfi yr Arglwydd eich Duw chwi.

18Gwnewch chwithau fy-neddfau, a chedwch fy-marnedigaethau, a gwnewch hwynt, a chewch drigo yn y tîr yn ddiogel.

19Y tîr hefyd a rydd ei ffrwyth, a chewch fwytta digon, a chewch drigo ynddo yn ddiogel.

20A hefyd os dywedwch beth a fwyttawn y seithfed flwyddyn: wele ni chawn hau, ac ni chawn gynnull ein cnwd.

21Myfi a archaf fy mendith arnoch y chweched flwyddyn, a hi a ddwg ei ffrwyth dros dair blynedd.

22A’r wythfed flwyddyn yr heuwch, ond bwyttewch o’r hên gnwd: yr hên a fwyttewch hyd y nawfed flwyddyn, nes dyfod ei chnwd hi.

23A’r tîr ni cheir ei werthu yn llwyr, canys eiddo fi y tîr, o herwydd dieithraid, ac alltudion ydych gyd a mi.

24Ac yn holl dîr eich etifeddiaeth rhoddwch ollyngdod i’r tîr.

25Os tloda dy frawd a gwerthu oi etifeddiaeth, a dyfod ei gâr nessaf iddo, efe a gaiff ollwng yr hynn a werthodd ei frawd.

26Ond os gŵr ni bydd gollyngûdd iddo, a chyrhaeddyd oi law ef ei hun gael digon iw ollyngdod.

27Yna cyfrifed flynyddoedd ei werthiad, a rhodded drachefn yr hynn fyddo tros ben i’r gŵr yr hwn y gwerthodd ef iddo, felly aed eilwaith iw etifeddiaeth.

28Ac os ei law ni chaiff ddigon i dalu iddo, yna bydded yr hynn a werthodd efe yn llaw yr hwn ai prynnodd hyd flwyddyn y Iubili, ac aed allan yn y Iubili, a deued drachefn iw etifeddiaeth.

29A phan wertho gŵr dŷ annedd dinas gaeroc, yna bydded ei ollyngdod hyd blwyddyn gyflawn wedi ei werthu, flwyddyn y bydd rhydd ei ollwng ef.

30Ac oni ollyngir nes cyflawni iddo flwyddyn gyfan, yna siccerhaer y tŷ ’r hwn fydd yn y ddinas gaeroc yn llwyr i’r neb ai prynnodd iw hiliogaeth, nid aiff allan yn a Iubili.

31Ond tai trefi y rhai nid oes caeroedd o amgylch iddynt a gyfrifir fel maes o dîr: bid gollyngdod iddynt, ac aed allan yn y Iubili.

32Ond dinasoedd y Lefiaid a thai dinasoedd eu hetifeddiaeth hwynt, bid i’r Lefiaid eu gollwng bôb amser.

33A yr hwn ai gollwng o’r Lefiaid, ac aed allan o’r tŷ a werthwyd a dinas ei etifeddiaeth ef yn y Iubili: canys tai danasoedd y Lefiaid ydynt eu hetifeddiaeth hwynt ym mysc meibion Israel.

34Ac ni cheir gwerthu maes pentrefol eu dinasoedd hwynt: canys etifeddiaeth dragywyddol yw efe iddynt.

35A phan dlodo dy frawd gyd a thi, a llithro ei law, yna cynnorthwya ef: fel y byddo byw gyd a thi, y dieithr-ddyn, a’r alltud.

36 Exod.22 25.|EXO 22:25. deut.23.19.|DEU 23:19. psal.15.5.|PSA 15:5. dihar.28.8.|PRO 28:8. ezeciel.18.8. Na chymmer ganddo occreth, na llôg: ond ofna dy Dduw, a gad ith frawd fyw gyd a thi.

37Na ddod dy arian iddo mewn vsuriaeth, ac na ddod dy fwyd iddo ar lôg.

38Myfi yr Arglwydd eich Duw chwi yr hwn a’ch dygais allan o dîr yr Aipht, i roddi iwch dîr Canaan, i fod yn Dduw i chwi.

39A phan dlodo dy frawd gyda thi ai werthu ef it: Deut.15.12. ierem.34.14.na wna iddo wasanaethu yn gaeth.

40Bydded gyd a thi fel gwenidog cyflog: fel alltud, hyd flwyddyn y Iubili y caiff wasanaethu gyda thi.

41Yna aed oddi wrthit ti efe ai blant gyd ag ef, a dychweled at eî dylwyth ac aed drachefn i etifeddiaeth ei dadau.

42Canys fyng-weision i ydynt, y rhai a ddygais allan o dîr yr Aipht, na werther hwynt yn gaeth-werthiad.

43 Ephes.6.9. col.4.1. Na feistrola arno ef yn galed, ond ofna dy Dduw.

44A dy wasanaeth-wr, a’th wasanaeth-ferch y rhai fyddant itti, o fysc y cenedloedd y rhai o’ch amgylch: o honynt y prynnwch wasanaeth-wr a gwasanaeth ferch.

45A hefyd o blant yr’alltudion y rhai a ymdeithiant gyd a chwi, prynnwch o’r rhai hyn, ac oi tylwyth y rhai gyda chwi, y rhai a genhedlasant hwynt yn eich tîr chwi: byddant hwy i chwi yn etifeddiaeth.

46Ac etifeddwch hwynt i’ch plant ar eich ôl iw meddiannu yn etifeddiaeth: gwnewch iddynt eich gwasanaethu byth: ond am eich brodyr meibion Israel, pôb vn am ei frawd, na festrola yn galed arno.

47A phan gyrhaeddo llaw dŷn dieithr neu alltud gyd a thi, ac i’th frawd dlodi gyd a thi, ai werthu ei hun i’r dieithr yr hwn fydd yn trigo gyd a thi, neu i vn o hiliogaeth ty-lwyth y dieithr-ddyn,

48Wedi ei werthu ceir ei ollwng yn rhydd: vn oi frodyr a gaiff ei ollwng yn rhydd.

49Naill ai ei ewythr frawd ei dâd, at mab ei ewythr ai gollwng ef yn rhydd, neu o gyfnessaf ei gnawd ef oi dylwyth ei hun ai gollwng ef yn rhydd, neu ei law a gyrredd ei waredu ei hun.

50A chyfrifed ai brynnwr o flwyddyn y Iubili: a bydded arian ei werthiad ef fel rhifedi y blynyddoedd, megis dyddiau gwenidog cyflog y bydd efe gyd ag ef.

51Os llawer o flynyddoedd yn ol, taled ei ollyngdod o arian ei brynedigaeth yn ôl hynny.

52Ac os ychydic flynyddoed fydd yn ol hyd flwyddyn y Iubili pan gyfrifo ag ef, taled ei ollyngdod yn ôl ei flynyddoedd.

53Megis gwâs cyflog y bydd efe gyd ag ef flwyddyn i flwyddyn, ac na feistroled arno yn galed yn dy olwg di.

54Ac os efe ni ollyngir o fewn hynn, yna aed allan flwyddyn y Iubili efe ai blant gydag ef.

55Canys gweision i mi meibion Israel, fyng-weision ydynt y rhai a ddygais o dîr yr Aipht. Myfi yr Arglwydd eich Duw chwi.