Daniel 4 - William Morgan Bible 1588 original edition

PEN. IIII.Ail breuddwyd Nabuchodonosor: ai ddeongliad. 29 Cwymp Nabuchodonosor, ai gyfodiad.

1Nabuchodonosor frenin at yr holl bobloedd, cenhedloedd, ac ieithoedd, y rhai a drigant yn yr holl dîr, aml fyddo heddwch i chwi.

2Mi a welais yn dda fynegu yr arwyddion a’r rhyfeddodau y rhai a wnaeth y goruchaf Dduw â mi.

3Mor fawrion ei arwyddion ef, ac morr gedyrn ei ryfeddodau, ei deyrnas ef deyrnas dragywyddol, ai lywodraeth ef o genhedlaeth i genhedlaeth.

4Myfi Nabuchodonosor oeddwn esmwyth arnaf yn fy nhŷ, ac yn hoiw yn fy llŷs.

5Gwelais freuddwyd, a a’m hofnodd, meddyliau hefyd yn fyng-wely, a gweledigaethau fy mhen, a’m dychrynnâsant.

6Am hynny y gosodwyd gorchymyn oddi wrthif fi, ar ddwyn ger fy mron holl ddoethion Babilon fel yr yspyssent i mi ddeongliad y breuddwyd.

7Yna y dewiniaid, yr astronomyddion, y Caldeaid, a’r brud-wŷr a ddaethant, a mi a ddywedais fy mreuddwyd oi blaen hwynt, ond ei ddeongliad nid yspyssasant i mi.

8Ac o’r diwedd daeth Daniel o’m blaen i, yr hwn ei henw Baltassar, yn ôl henw fy nuw i, yr hwn hefyd yspryd y duwiau sanctaidd ynddo, a’m breuddwyd a dreuthais oi flaen ef

9Baltassar pennaeth y dewiniaid, o herwydd i’m ŵybod mai yspryd y duwiau sanctaidd ynot ti, ac nad yw vn dirgelwch yn anhawdd i ti: dywet weledigaethau fy mreuddwyd yr hwn a welais, ai ddeongliad.

10Ac weledigaethau fy mhen ar fyng-wely: edrych yr oeddwn, ac wele bren yng-hanol y tîr, ai vchter yn fawr.

11Mawr oedd y prenn a chadarn, ai vchter a gyrhaedde hŷd y nefoedd, yr hefyd iw weled hyd yn eithaf yr holl dîr.

12Ei ganghennau dêg, ai ffrwyth yn aml, ac ymborth arno i bawb, tano yr ymgyscode bwyst-filod y maes, ac adar y nefoedd a drigent yn ei ganghennau ef: a phob cnawd a fwyttae o honaw ef.

13Edrych yr oeddwn yng-weledigaethau fy mhen ar fyng-wely, ac wele wiliedudd, a sanct yn descyn o’r nefoedd,

14Gan lefain yn grôch ac yn dywedyd fel hyn, torrwch y prenn, ac yscythrwch ei wrysc ef, escydwch ei ddail ef, a gwascerwch ei ffrwyth: cilied y bwyst-fil oddi tano, a’r adar oi ganghennau.

15Er hynny gadewch fônnion ei wraidd ef yn y ddaiar, a mewn rhwym o haiarn, a phrês ym mhlith gwellt y maes, gwlycher ef hefyd â gwlith y nefoedd, ai rann gyd a’r bwyst-filod ym mhlith gwellt y ddaiar.

16Newidiant ei galon ef o dŷn, a rhoddir iddo ef galon bwyst-fil, a saith amser a gynewidir arno ef.

17O ordinhâd y gwyliedyddion y farn hon, a’r dymuniad wrth ymadrodd y rhai sanctaidd, hŷd oni ŵypo y rhai byw mai y Goruchaf a lywodraetha frenhiniaeth dŷn, ac ai rhydd i’r neb y mynno efe, ac a esid arni y gwaelaf ddynion.

18Dymma yr breuddwyd a welais i Nabuchodonosor y brenin, tithe Baltassar, dywet ei ddeongliad ef: o herwydd ni alle holl ddoethion fy nheyrnas yspyssu y deongliad i mi, eithr ti elli, am yspryd y duwiau sanctaidd ynot ti.

19Yna Daniel yr hwn ei henw Baltassar a synnodd tros vn awr, ai feddyliau ai dychrynnasant ef, attebodd y brenin, a dywedodd: Baltassar, na ddychrynned y breuddwyd ti, nai ddeongliad, attebodd Baltassar a dywedodd, fy arglwydd y breuddwyd i’th elynnion, ai ddeongliad i’th wrthwyneb-wŷr.

20Y prenn yr hwn a welaist, yr hwn a dyfase, ac a gryfhause, ac a gyraeddase ei vchter hyd y nefoedd, ac iw weled ar hŷd yr holl dîr,

21Ai ddail yn dêg, ai ffrwyth yn aml, ac ymborth i bob peth ynddo ef, tann y trige bwyst-fil y maes, ac y presswylie adar y nefoedd yn ei ganghennau,

22Ti frenin efe, yr hwn a dyfaist, ac a gryfheaist, a’th fawredd a gynnyddodd, ac a gyrhaeddodd hyd y nefoedd, a’th lywodraeth di hyd eithaf y ddaiar.

23A lle y gwelodd y brenin wiliedudd, a sanct yn descyn o’r nefoedd, ac yn dywedyd: torwch y prenn, a dinistriwch ef, er hynny gadewch fonnion ei wraidd ef yn y ddaiar, a mewn rhwym o haiarn a phrês, ym mhlith gwellt y maes, a gwlycher ef hefyud â gwlith y nefoedd, a bydded ei rann gyd â bwyst-fil y maes, hyd oni gyfnewidio saith amser arno ef.

24Dymma’r deongliad ô frenin, a dymma ordinhâd y Goruchaf yr hwn sydd yn dyfod ar fy arglwydd frenin.

25Canys gyrrant ti oddi wrth ddynion, a chyd â bwyst-fil y maes y bydd dy drigfa, â gwellt hefyd i’th borthir fel eidionnau, ac i’th wlychir â gwlith y nefoedd, a saith amser a gyfnewidia arnat ti, hyd oni ŵypech mai yr Goruchaf sy yn llywodraethu ar frenhiniaeth dyn, ac ai rhydd i’r neb a fynno efe.

26A lle y dywedasant am adel bonnion gwraidd y prenn, dy frenhiniaeth fydd siccr it wedi i ti ŵybod mai o’r nefoedd y mae llywodraeth.

27Am hynny frenin byddet fodlon gennit fyng-hyngor, a thorr di ymmaith dy bechodau â chyfiawnder, a’th anwireddau trwy drugarhau wrth drueniaid, a fydd estynniad ar dy hêddwch.

28Daeth hyn oll ar Nabuchodonosor y brenin.

29Ym mhen deuddeng mis yr oedd efe yn rhodio yn llŷs brenhiniaeth Babilon.

30Llefarodd y brenin, a dywedodd, onid hon yw Babilon fawr yr hon a adailedais i yn frenhin-dŷ yng-hryfder fy nerth, ac er gogoniant fy anrhydedd?

31A’r gair etto yng-enau y brenin, syrthiodd llef o’r nefoedd wrthit ti frenin Nabuchodonosor y dywedir, aeth y frenhiniaeth oddi wrthit.

32A thi a fwrir oddi wrth ddynion, a’th drigfa gyd â bwyst-filod y maes, â gwellt i’th borthir fel eidionnau, a chyfnewidir saith amser arnat: hyd oni ŵypech mai yr Goruchaf sydd yn llywodraethu ar frenhiniaeth dyn, ac ai rhydd i’r neb y mynno.

33Yr awr honno y cyflawnwyd y gair am Nabuchodonosor, ac y gyrrwyd ef oddi wrth ddynion, ac y porodd wellt fel eidion, ac y gwlychwyd ei gorph ef gan wlith y nefoedd, hyd oni thyfodd ei flew ef fel eryrod: ai ewinedd fel adar.

34Yn niwedd y dyddiau hyn, myfi Nabuchodonosor a dderchefais fy llygaid tua’r nefoedd, a’m gwybodaeth a ddychwelodd attaf, yna y bendithiais y Goruchaf, y moliennais hefyd a gogoneddais yr hwn sydd yn byw byth, am ei Dan.7.14. Mic.4.7. Luc.1.33lywodraeth ef yn llywodraeth dragywyddol, ai frenhiniaeth hyd genhedlaeth a chenhedlaeth.

35A holl drigolion y ddaiar a gyfrifir megis yn ddiddim: ac yn ôl ei ewyllys ei hun y mae yn gwneuthur â llû y nefoedd, ac â thrigolion y ddaiar, ac nid oes â attalio ei law ef, nac a ddywedo wrtho: beth a wnaethost?

36Yn yr amser hwnnw y dychwelodd fyngŵybodaeth attafi, a i ogoniant fy mrenhiniaeth, fy harddwch a’m hoiwder a ddychwelodd attafi: fyng-hynghoriaid, a’m tywysogion a’m ceisiasant, felly i’m siccrhauwyd yn fy nheyrnas, a chwanegwyd i’m fawredd fwy.

37Yr awr hon myfi Nabuchodonosor ydwyf yn moliannu, ac yn mawrygu, ac yn gogoneddu Brenin y nefoedd, am ei holl weithredoedd yn wirionedd, ai lwybrau yn gyfiawnder, ac o herwydd y dichon efe ddarostwng y rhai a rodiant mewn balchter.