1.Brenhinoedd 18 - William Morgan Bible 1588 original edition

PEN. XVIII.Elias wedi ei yrru at Ahab yn cyfarfod ag Obadia yn gyntaf, ac yna ag Ahab. 10 Yn peri lladd prophwydi Baal, ac yn cael glaw gan Dduw.

1Yn ôl dyddiau lawer y daeth gair yr Arglwydd at Elias yn y drydedd flwyddyn gan ddywedyd: dos, ymddangos i Ahab, a mi a roddaf law ar wyneb y ddaiar.

2Elias gan hynny a aeth, ac a ymddangosodd i Ahab: a’r newyn oedd dôst yn Samaria.

3Ac Ahab a lawodd am Obadia yr hwn ben teulu o’r anifeiliaid fethu.

6Felly y rhannasant iddynt y wlâd iw cherdded: Ahab a aeth y naill ffordd ei hunan, ac Obadia a aeth y ffordd arall ei hunan.

7Pan oedd Obadia ar y ffordd, yna wele Elias yn ei gyfarfod ef: ac efe ai hadnabu ef, ac a syrthiodd ar ei wyneb, ac a ddywedodd, onid ti yw fy arglwydd Elias?

8Yntef a ddywedodd wrtho ef myfi: dos, dywet i’th arglwydd, wele Elias.

9Dywedodd yntef, pa bechod a wneuthum i, pan ydwyt ti yn rhoddi dy wâs yn llaw Ahab i’m lladd?

10[Fel] mai byw yr Arglwydd dy Dduw, nid oes genhedlaeth, na brenhiniaeth yr hon ni ddanfonodd fy arglwydd iddi i’th geisio di, pan ddywedent, nid yna efe a dynge y frenhiniaeth, a’r genhedlaeth pan nath gaffe di.

11Ac yn awr, ti ydwyt yn dywedyd: dôs, dywet i’th arglwydd, wele Elias.

12A phan elwyf fi oddi wrthit ti, yna yspryd yr Arglwydd a’th gymmer di llê nis gwn i, pan ddelwyf i fynegu i Ahab ac yntef heb dy gael di, yna efe a’m lladd fi: ond y mae dy wâs di yn ofni yr Arglwydd oi febyd.

13Oni fynegwyd i’m harglwydd yr hyn a a wneuthum i pan laddodd Iezabel brophwydi’r Arglwydd, fel y cuddiais, gan-ŵr o brophwydi yr Arglwydd bôb yn ddêng-ŵr a deugain mewn ogof, ac y porthais hwynt a bara, ac a dwfr?

14Ac yn awr ti a ddywedi, dos, dywet i’th arglwydd, wele Elais, fel i’m lladdo fi.

15A dywedodd Elias mai byw Arglwydd y lluoedd yr hwn y sefais ger ei fron: heddyw yn ddiau yr ymddangosaf iddo ef.

16Yna Obadia a aeth i gyfarfod Ahab, ac a fynegodd iddo ef: ac Ahab a aeth i gyfarfod Elias.

17Pan welodd Ahab Elias: yna Ahab a ddywedodd wrtho ef, onid ti yw efe yr hwn sydd yn blino Israel?

18Ac efe a ddywedodd, ni flinais i Israel, onid ty di, a thŷ dy dad ti: am i chwi wrthod gorchymynnion yr Arglwydd, a rhodio, o honoch chwi ar ôl Baalim.

19Ac yn awr anfon, chascl attaf holl Israel i fynydd Carmel: a phrophwydi Baal, pedwar cant, a dêc a deugain, a phrophwydi y llwynau, pedwar cant y rhai ydynt yn bwytta ar fwrdd Iezabel.

20Felly Ahab a anfonodd at holl feibion Israel: ac a gasclodd y prophwydi i fynydd Carmel.

21Yna Elias a nessaodd at yr holl bobl, ac a ddywedodd, pa hŷd yr ydych chwi yn cloffi mewn dau feddwl? os yr Arglwydd Dduw, ewch ar ei ôl ef, ond os Baal, ewch ar ei ôl yntef: a’r bobl ni actebasant iddo ef air.

22Yna y dywedodd Elias wrth y bobl, myfi fy hunan ydwyf yn fyw o brophwydi yr Arglwydd: a phrophwydi Baal bedwar cant a deng-wr a deugain.

23Rhodder gan hynny i ni ddau fustach, a dewisant hwy iddynt vn bustach, a drylliant ef, a gosodant ar y coed, ond na osodant dân a minnef a baratoaf y bustach arall, ac ni roddaf dân tano.

24Yna gelwch ar enw eich duwiau chwi, a minnef a alwaf ar enw yr Arglwydd, a bydded efe yn Dduw yr hwn a attebo drwy dân, efe Dduw: a’r holl bobl a attebasant, ac a ddywedasant, da yw yr pêth.

25Ac Elias a ddywedodd wrth brophwydi Baal, dewiswch i chwi vn bustach, a pharatoiwch ef yn gyntaf, (canys llawer ydych chwi: ) a gelwch ar enw eich duwiau chwi, ac na osodwch dân tano ef,

26A hwynt a gymmerasant y bustach yr hwn a roddasid iddynt hwy, ac ai paratoasant, ac a alwasant ar enw Baal o’r boreu hyd hanner dydd, gan ddywedyd, Baal gwrando ni, ond ni llef, na neb yn atteb: a hwynt a lammasant ar yr allor yr hon a wnelsid.

27Pan ydoedd hi yn hanner dydd, yna Elias ai gwatworodd hwynt, ac a ddywedodd, gelwch a llef vchel, gan mai duw yw efe: canys ymddiddan neu erlyd ei neu ymdeithio y mae efe, fe a alle gyscu o honaw ef, ac ei ddeffroi ef.

28A hwynt a waeddasant a llef vchel, ac a ymrwygasant yn ôl eu harfer a chyllill, ac ag ellynnod, nes gollwng gwaed arnynt.

29Ac wedi iddi fyned tros hanner dydd, a phropwydo o honynt nes offrymmu y bwyd offrwm: etto ni chlybuwyd llef, na neb yn atteb, na dim ystyriaeth

30A dywedodd Elias wrth yr holl bobl, nessewch attafi, a’r holl bobl a nessasant atto ef: ac efe a gyweiriodd allor yr Arglwydd yr hon a ddrylliasid.

31Ac Elias a gymmerth ddeuddec o gerric, yn ôl rhifedi llwythau meibion Iacob: yr hwn y buase gair yr Arglwydd gyd ag ef gan ddywedyd, Gene.32.28. 2.bren.17.34.Israel fydd dy enw di.

32Ac efe a adailadodd a’r meini allor yn enw yr Arglwydd: ac a wnaeth ffôs (o gylch lle dau fesur o hâd) o amgylch i’r allor.

33Ac efe a drefnodd y coed, ac a ddrylliodd y bustach, ac ai gosododd ef ar y coed.

34Ac efe a ddywedodd, llenwch bedwar celyrned o ddwfr, a thywelltwch ar y poeth offrwm, ac ar y coed: ac efe a ddywedodd, gwnewch eil-waith, a hwy a wnaethant eil-waith, dywedodd hefyd, gwnewch y drydedd waith, a hwy a wnaethant y drydedd waith.

35A’r dyfroedd a aethant o amglych i’r allor, fel y llawnwyd y ffos o ddwfr.

36A phan offrymmwyd y bwyd offrwm, yna Elias y prophwyd a nessaodd, ac a ddywedodd, ô Arglwydd Dduw Abraham, Isaac, ac Israel, gwybydder heddyw mai ti Dduw yn Israel, a minnef yn wâs i ti: ac mai trwy dy air di y gwneuthum i yr holl bethau hynn.

37Gwrando fi ô Arglwydd, gwrando fi, fel y gŵypo y bobl hyn mai tydi Arglwydd Dduw: pan ddychwelech eu calon hwynt trachefn.

38Yna tân yr Arglwydd a syrthiodd, ac a yssodd y poeth offrwm, a’r coed, a’r cerrig, a’r llwch: ac a leibiodd y dwfr yr hwn yn y ffôs.

39A’r holl bobl a welsant, ac a syrthiasant ar eu hwynebau, ac a ddywedasant: ’r Arglwydd sydd Dduw, yr Arglwydd sydd Dduw.

40Ac Elais a ddywedodd wrthynt hwy, deliwch brophwydi Baal, na ddianged gŵr o honynt, a hwynt ai daliasant hwy: ac Elias ai dygodd hwynt i wared i afon Cison, ac i lladdodd hwynt yno.

41Ac Elias a ddywedodd wrth Ahab, dôs i fynu, bwytta, ac ŷf: canys drwst llawer o law.

42Felly Ahab a ath i fynu i fwytta, ac i yfed: ac Elias a aeth i fynu i benn Carmel, ac a ymestynnodd ar y ddaiar, ac a osododd ei wyneb rhwng ei liniau.

43Ac efe a ddywedodd wrth ei langc, dos i fynu yn awr edrych tua yr môr, ac efe a aeth i fynu ac a edrychodd, ac a ddywedodd, nid dim: dywedodd yntef, dos etto saith waith.

44A’r seithfed waith y dywedodd efe, wele gwmmwl bychan fel cledr llaw gŵr yn derchafu o’r môr: yna y dywedodd yntef, dos i fynu, dywet wrth Ahab, rhwym, a dos i wared fel na’th rwystro yr glaw.

45Ac yn yr ennyd honno y nefoedd a dywyllasant gan gwmylau, a gwynt, fel y bu glaw mawr: yna Ahab a farchogodd, ac a aeth i Iezrahel.

46A llaw yr Arglwydd oedd gyd ag Elais, ac efe a wregyssodd ei lwynau: ac a redodd o flaen Ahab nes ei ddyfod efe i Iezrahel.