Actau 21 - New Testament with Notes by William Edwards 1915

O Miletus i Ptolemais, 1–8.

1A phan ddarfu i ni hwylio ymaith, wedi i ni ein gwahanu oddiwrthynt, ni a ddaethom ag union‐gyrch i Cos, a thranoeth i Rhodes, ac oddiyno i Patara.

2Ac wedi cael llong yn croesi trosodd i Phœnicia, ni a aethom i fyny iddi, ac a hwyliasom.

3Ac wedi cael golwg ar Cyprus, a'i gadael hi ar y llaw aswy, hwyliasom i Syria, ac a diriasom yn Tyrus, canys yno yr oedd y llong yn dadlwytho y llwyth.

4Ac wedi dyfod o hyd i'r dysgyblion, arosasom yno saith niwrnod: a'r cyfryw rai a ddywedasent i Paul, trwy yr Yspryd, beidio myned o hono i'r lan i Jerusalem.

5A phan ddarfu i ni gyflawnu y dyddiau, ni a ymadawsom ac a gychwynasom, a phawb, ynghyd a gwragedd a phlant, yn ein hebrwng, hyd tu allan i'r ddinas; ac wedi myned ar ein gliniau ar y traeth, a gweddio, ni a ganasom yn iach i'n gilydd.

6A ni a aethom i'r llong, a hwythau a ddychwelasant i'w cartref.

7A nyni wedi gorphen ein mordaith, o Tyrus ni a ddaethom i Ptolemais; ac wedi cyfarch y brodyr, arosasom un diwrnod gyda hwynt.

8A thranoeth, wedi ymadael, ni a ddaethom i Cesarea; ac wedi myned i mewn i dy Philip yr Efengylydd, yr hwn oedd o'r Saith, ni a arosasom gydag ef.

Prophwydesau, prophwyd, a gwron.

9Ac i hwn yr oedd pedair merch, gwyryfon, yn prophwydo.

10Ac wrth aros o

honom amryw ddyddiau, daeth i waered o Judea rhyw brophwyd o'r enw Agabus.

11Ac wedi dyfod atom, a chymeryd gwregys Paul, efe a rwymodd draed ei hun a'i ddwylaw, ac a ddywedodd, Hyn a ddywed yr Yspryd Glân, Y gwr biau y gwregys hwn, yr un modd y rhwyma'r Iuddewon ef yn Jerusalem, ac a'i traddodant i ddwylaw y Cenhedloedd.

12A phan glywsom y pethau hyn, nyni a'r brodorion hefyd a atolygasom arno i beidio myned i fyny i Jerusalem.

13Yna yr atebodd Paul, Beth feddyliwch wrth wylo a llethu fy nghalon? Canys parod wyf, nid yn unig i'm rhwymo, ond hefyd i farw yn Jerusalem, er mwyn enw yr Arglwydd Iesu.

14Ac efe heb ei ddarbwyllo, ni a dawsom a sôn gyda dywedyd, Ewyllys yr Arglwydd a wneler.

15Ac ar ol y dyddiau hyn, wedi gwneyd ein parotoadau, aethom i fyny i Jerusalem.

16Aeth hefyd gyda ni rai o'r dysgyblion o Cesarea, gan ein harwain at un Mnason, o Cyprus, dysgybl boreuol, gyda'r hwn y lletyem.

Paul yn Jerusalem: ei Roesaw, ei Ymarweddiad, 12–26.

17Ac wedi ein dyfod i Jerusalem, y brodyr a'n croesawsant yn llawen.

18A'r dydd canlynol yr aeth Paul i mewn gyda ni at Iago; hefyd yr holl Henuriaid oeddent yn bresenol.

19Ac wedi iddo eu cyfarch, efe a adroddodd bob yn un, bob un o'r pethau a wnaeth Duw yn mhlith y Cenhedloedd trwy ei weinidogaeth ef.

20A phan glywsant, hwy a ogoneddasant Dduw; dywedasant hefyd wrtho, Ti a weli, frawd, pa sawl myrddiwn sydd yn mhlith yr Iuddewon o'r rhai sydd wedi credu, a'r oll yn selog dros y Gyfraith o'r dechreu:

21ac hyfforddwyd hwy am danat ti dy fod yn dysgu ymwrthodiad â Moses i'r holl Iuddewon sydd yn mysg y Cenhedloedd, gan ddywedyd wrthynt beidio enwaedu ar y plant na rhodio wrth y defodau.

22Pa beth gan hyny sydd i'w wneyd? yn ddios: clywant dy fod wedi dyfod.

23Gwna gan hyny yr hyn a ddywedwn wrthyt: Y mae genym bedwar gwr a chanddynt adduned arnynt:

24cymer y rhai hyn atat: glanhaer di gyda hwynt; a thâl y draul drostynt, fel yr eilliont eu penau; a phawb a ddeuant i wybod nad oes dim yn y pethau yn y rhai yr hyfforddwyd hwynt am danat, eithr dy fod dy hun yn rhodio gan gadw y Gyfraith.

25Ond am y Cenhedloedd crediniol, nyni a ddanfonasom genadwri, gan farnu iddynt ymgadw rhag yr hyn a aberthwyd i eilunod, a gwaed, a'r hyn a dagwyd, a phuteindra.

26Yna Paul a gymerodd y gwyr ato ei hun, a'r dydd nesaf gan ymlanhâu gyda hwynt, efe a aeth i mewn i'r Deml; gan hysbysu cyflawniad dyddiau y glanhâd, hyd nes yr offrymwyd yr offrwm dros bob un o honynt.

Yr Iuddewon yn ymosod arno.

27A phan yr oedd y saith niwrnod ar gael eu cyflawnu, yr Iuddewon o Asia, pan welsant ef yn y Deml, a derfysgasant yr holl dyrfa, ac a ddodasant ddwylaw arno,

28gan waeddi, O wyr Israel, cynorthwywch: hwn yw y dyn sydd yn dysgu pawb yn mhob man yn erbyn y Bobl a'r Gyfraith a'r Lle hwn; yn mhellach, dygodd y Groegiaid hefyd i'r Deml, ac y mae wedi halogi y Lle Sanctaidd hwn.

29Canys yr oeddent wedi dal sylw ar Trophimus, yr Ephesiad, yn y Ddinas gydag ef, yr hwn a dybient i Paul ei ddwyn i'r Deml.

30A chynhyrfwyd y Ddinas oll, a'r bobl a redasant ynghyd; ac wedi ymaflyd yn Paul, hwy a'i llusgasant ef tu allan i'r Deml: ac yn y man y cauwyd y drysau.

Y Milwriad Rhufeinig yn ymyraeth.

31Ac a hwy yn ceisio ei ladd ef, aeth hysbysiad i fyny at Filwriad y gatrawd fod Jerusalem oll mewn terfysg:

32yr hwn allan o law a gymerodd filwyr a Chanwriaid, ac a redodd i waered arnynt: hwythau, pan welsant y Milwriad a'r milwyr, a beidiasant a churo Paul.

33Yna yr agoshaodd y Milwriad, ac a'i daliodd ef, ac a orchymynodd ei rwymo â dwy gadwyn, ac a ymofynodd pwy allai fod, a pha beth oedd wedi ei wneyd.

34A rhai a lefent un peth, ac eraill beth arall, yn y dyrfa; a chan na allai wybod yn sicr o herwydd y cythrwfl, gorchymynodd ei ddwyn i'r gwersyll‐dy.

35A phan ddaeth efe ar y grisiau, dygwyddodd y fath, fel y darfu iddo gael ei gario gan y milwyr o achos trais y dyrfa;

36canys yr oedd lluaws y bobl yn canlyn, gan waeddi, Ymaith ag ef!

37Ac fel yr oedd efe ar gael ei arwain i'r gwersyll‐dŷ, Paul a ddywed wrth y Milwriad, Ai rhydd i mi ddywedyd peth wrthyt? Ac efe a ddywedodd, A fedri di Roeg?

38Nid tydi, ynte, yw yr Aiphtiwr, yr hwn o flaen y dyddiau hyn a gododd wrthryfel ac a arweiniodd i'r anialwch y pedair mil o'r Brad‐lofruddiaid?

39Ond dywedodd Paul, Myfi yn wir wyf ddyn o Iuddew, o Tarsus, dinesydd o ddinas nid anenwog yn Cilicia; ond deisyfaf arnat ti, caniata i mi lefaru wrth y bobl.

40Ac wedi iddo ganiatâu, Paul, gan sefyll ar y grisiau, a amneidiodd â'i law ar y bobl; ac wedi cael dystawrwydd dwfn, efe a lefarodd yn y briod‐iaith Hebraeg, gan ddywedyd,