Luc 4 - New Testament with Notes by William Edwards 1915

Temtiad Crist yn yr Anialwch[Mat 4:1–11; Marc 1:12, 13]

1A'r Iesu yn llawn o'r Yspryd Glân, a ddychwelodd oddiwrth yr Iorddonen, ac a arweiniwyd yn yr Yspryd yn yr Anialwch

2ddeugain niwrnod, yn cael ei demtio gan y Diafol. Ac ni fwytäodd efe ddim yn y dyddiau hyny, a phan oeddynt ar derfynu, daeth chwant bwyd arno.

3A'r Diafol a ddywedodd wrtho, Os Mab Duw ydwyt ti, dywed wrth y gareg hon, fel y delo yn fara.

4A'r Iesu a atebodd iddo,, Y mae yn ysgrifenedig,

Nid ar fara yn unig y bydd byw dyn.

5Ac efe a'i harweiniodd i fyny, ac a ddangosodd iddo holl deyrnasoedd y byd cyfaneddol mewn eiliad o amser:

6a'r Diafol a ddywedodd wrtho, I ti y rhoddaf yr awdurdod hon oll, a'u gogoniant hwynt: canys i mi y mae wedi ei throsglwyddo; ac i bwy bynag yr ewyllysiwyf, y rhoddaf hi.

7Os tydi, gan hyny, a addoli o fy mlaen i, eiddot ti fydd hi oll.

8A'r Iesu a atebodd ac a ddywedodd wrtho,,

Ac efe yn unig a wasanaethi.

9Ac efe a'i harweiniodd ef i Jerusalem, ac a'i gosododd ar binacl y Deml, ac a ddywedodd wrtho, Os Mab Duw wyt ti, bwrw dy hun i lawr oddiyma:

10canys ysgrifenedig yw,

Efe a orchymyn i'w Angelion am danat ti, dy warchod di,

11Ac,

Ar eu dwylaw y'th ddygant,

Rhag i ti un amser daro dy droed wrth gareg.

12A'r Iesu a atebodd ac a ddywedodd wrtho, Y mae hyn wedi ei lefaru,

Na themtia i'r eithaf yr Arglwydd dy Dduw.

13Ac wedi i'r Diafol orphen pob temtasiwn, efe a ymadawodd oddiwrtho ef hyd dymhor cyfaddas.

Crist yn ei wlad ei hun[Mat 4:12, 13, 24; 13:53–58; Marc 6:1–6; Ioan 2:1–12; 4:44–54]

14A'r Iesu a ddychwelodd yn nerth yr Yspryd i Galilea: a sôn a aeth allan drwy yr holl wlad o amgylch am dano ef.

15Ac yr oedd efe yn dysgu yn eu Synagogau hwynt, ac yn cael ei ganmol gan bawb.

16Ac efe a ddaeth i Nazareth, lle yr oedd efe wedi ei ddwyn i fyny: ac efe a aeth, yn ol ei arfer, ar y Sabbath, i'r Synagog, ac a safodd i fyny i ddarllen.

17A rhoddwyd iddo Lyfr y Proffwyd Esaiah: ac wedi iddo agoryd y Llyfr, efe a gafodd y lle yr oedd yn ysgrifenedig,

18Yspryd yr Arglwydd sydd arnaf fi:

O herwydd efe a'm heneiniodd i bregethu Efengyl i dlodion;

Y mae wedi fy anfon i gyhoeddi rhyddhâd i gaethion

Ac adferiad golwg i ddeillion;

I ollwng ymaith mewn rhyddid y rhai oedd wedi tori eu calon,

19I gyhoeddi blwyddyn gymeradwy yr Arglwydd.

20Ac wedi iddo gau y Llyfr, efe a'i rhoddodd yn ol i'r is‐swyddog, ac a eisteddodd, a llygaid pawb yn y Synagog oedd yn craffu arno.

21Ac efe a ddechreuodd ddywedyd wrthynt, Heddyw y mae yr Ysgrythyr hon wedi ei chyflawnu yn eich clustiau chwi.

22Ac yr oedd pawb yn dwyn tystiolaeth iddo, ac yn rhyfeddu at y geiriau grasusol a ddeuent allan o'i enau ef; ac yr oeddynt yn dywedyd, Onid hwn yw Mab Joseph?

23Ac efe a ddywedodd wrthynt, Er mwyn pob dim chwi a ddywedwch wrthyf y ddammeg hon, Feddyg, iachâ dy hun: pa bethau bynag y clywsom eu gwneuthur yn Capernaum, gwna yma hefyd yn dy wlâd dy hun.

24Ac efe a ddywedodd, Yn wir meddaf i chwi, Nid oes un proffwyd yn gymeradwy yn ei wlâd ei hun.

25Eithr mewn gwirionedd meddaf i chwi, Llawer o wragedd gweddwon oedd yn nyddiau Elias yn yr Israel, pan gauwyd y Nefoedd dair blynedd a chwe mis, fel y bu newyn mawr dros yr holl dir:

26ac nid at yr un o honynt yr anfonwyd Elias, ond i Sarephtah yn Sidon, at wraig weddw.

27A llawer o wahan‐gleifion oedd yn yr Israel, yn amser Elisëus y Proffwyd; ond ni lanhâwyd yr un o honynt, ond Naaman y Syriad.

28A phawb yn y Synagog a lanwyd o gynddaredd pan glywsant y pethau hyn:

29ac a godasant i fyny, ac a'i bwriasant ef allan o'r Ddinas, ac a'i harweiniasant ef hyd at ael y bryn, ar yr hwn yr oedd eu Dinas hwy wedi ei hadeiladu, fel y bwrient ef i lawr dros y dibyn.

30Ond efe a aeth drwy eu canol hwynt, ac a aeth ei ffordd.

Crist yn iachâu yn Galilea: Bwrw allan yspryd aflan[Marc 1:21–28]

31Ac efe a ddaeth i waered i Capernaum, dinas yn Galilea: ac yr oedd efe yn eu dysgu hwy ar y Sabbathau:

32a hwy a darawyd â syndod mawr wrth ei ddysgeidiaeth ef: canys gyd âg awdurdod yr oedd ei Air ef.

33Ac yn y Synagog yr oedd dyn a chanddo yspryd cythraul aflan; ac efe a waeddodd â llef uchel,,

34Ah! Pa beth sydd i ni a wnelom â thi, Iesu o Nazareth? A ddaethost i'n dyfetha ni? Mi a'th adwaen di, pwy ydwyt; un Sanctaidd Duw.

35A'r Iesu a'i ceryddodd ef, gan ddywedyd, Dystawa, a thyred allan o hono. A'r cythraul, wedi ei daflu ef i'r canol, a ddaeth allan o hono, heb wneuthur dim niwed iddo.

36A syndod a ddaeth ar bawb, a hwy a gyd-ymddiddanasant â'u gilydd, gan ddywedyd, Beth yw y Gair hwn? canys mewn awdurdod a gallu y mae efe yn gorchymyn i'r ysprydion aflan, ac y maent yn dyfod allan.

37A sôn am dano ef a aeth allan i bob lle o'r wlâd oddi amgylch.

Iachâu mam gwraig Petr o dwymyn[Mat 8:14, 15; Marc 1:29–31]

38A phan gyfododd efe o'r Synagog, efe a aeth i mewn i dŷ Simon. A chwegr Simon oedd yn dyoddef oddiwrth dwymyn galed, a hwy a atolygasant iddo drosti hi.

39Ac efe a safodd uwch ei phen hi, ac a geryddodd y dwymyn, a hi a'i gadawodd hi: ac yn y fan hi a gyfododd, ac a weinyddodd iddynt.

Iachâu amrywiol glefydau, a bwrw allan gythreuliaid[Mat 8:16, 17; Marc 1:32–34]

40A'r haul yn machlud, pawb a'r oedd ganddynt gleifion o amryw glefydau a'u dygasant ato ef; ac efe, gan roddi ei ddwylaw ar bob un o honynt, a'u hiachâodd hwynt.

41A chythreuliaid hefyd a aethant allan o lawer, gan waeddi allan, a dywedyd, Ti yw Mab Duw: ac efe a'u ceryddodd, ac ni chaniatâodd iddynt lefaru, canys hwy a wyddent mai efe ei hun oedd y Crist.

Y Gylchdaith yn Galilea[Mat 4:23, 24; Marc 1:35–39]

42A phan ddaeth yn ddydd, efe a ddaeth allan, ac a aeth i le anghyfanedd, a'r torfeydd oeddynt yn ei daer‐geisio ef, ac a ddaethant hyd ato, ac a fynent ei atal, fel nad elai efe oddiwrthynt.

43Ac efe a ddywedodd wrthynt, Y mae yn rhaid i mi bregethu newyddion da Teyrnas Dduw i ddinasoedd eraill hefyd: canys ar gyfer hyn y'm danfonwyd.

44Ac yr oedd efe yn pregethu yn Synagogau Galilea.