Matthew 12 - New Testament with Notes by William Edwards 1915

Y Sabbath er mwyn dyn.[Marc 2:23–28; Luc 6:1–11]

1Yr amser hwnw yr aeth yr Iesu ar y Sabbath drwy y meusydd ŷd, ac ar ei Ddysgyblion yr oedd eisieu bwyd, ac a ddechreuasant dynu tywys, a bwyta.

2A phan welodd y Phariseaid, hwy a ddywedasant wrtho, Wele, y mae dy Ddysgyblion yn gwneuthur yr hyn nid yw gyfreithlawn ei wneuthur ar y Sabbath.

3Ac efe a ddywedodd wrthynt, Oni ddarllenasoch pa beth a wnaeth Dafydd pan yr oedd eisieu bwyd arno ef a'r rhai oedd gydag ef:

4pa fodd yr aeth efe i fewn i dy Dduw, ac y bwytaodd y torthau gosod (1 Sam 21:6), y rhai nid ydoedd gyfreithlawn iddo eu bwyta, nac i'r rhai oeddynt gydag ef, ond i'r offeiriaid (Lef 24:9) yn unig?

5Neu oni ddarllenasoch yn y Gyfraith (Num 28:9, 10) fod yr offeiriaid ar y Sabbath yn y Deml yn halogi y Sabbath, a'u bod yn ddifai?

6Eithr yr ydwyf yn dywedyd i chwi fod peth mwy nâ'r Deml yma.

7Ond pe gwybuasech beth ydyw hyn:

“Trugaredd a ewyllysiaf, ac nid aberth,”

ni chyhoeddasech farn yn erbyn y difai.

8Canys Arglwydd y Sabbath yw Mab y Dyn.

Iachad y llaw wywedig.

9Ac wedi iddo ymadael oddiyno, efe a aeth i'w synagog hwynt.

10Ac wele, yr oedd dyn a chanddo law wedi gwywo. A hwy a ofynasant iddo, gan ddywedyd, Ai cyfreithlawn iachau ar y Sabbath? fel y gallent ddwyn cyhuddiad yn ei erbyn.

11Eithr efe a ddywedodd wrthynt, Pa ddyn o honoch, a chanddo un ddafad, ac o syrth hono ar y Sabbath i bwll, nid ymafla ynddi a'i chodi allan? (Deut 22:4).

12Pa faint gwell, gan hyny, yw dyn nâ dafad? O ganlyniad, y mae gyfreithlawn gwneuthur yn dda ar y Sabbath.

13Yna y dywed efe wrth y dyn, Estyn dy law. Ac efe a'i hestynodd; a hi a adferwyd, yn iach fel y llall.

Addfwynder ac amynedd Crist.[Marc 3:7–12; Luc 6:17–19]

14Ond y Phariseaid a aethant allan ac a ymgynghorasant yn ei erbyn ef pa fodd y dyfethent ef.

15A'r Iesu gan wybod, a giliodd oddiyno; a llawer a'i canlynasant ef, ac efe a'u hiachaodd hwynt oll,

16gan erchi iddynt na wnaent ef yn adnabyddus,

17fel y cyflawnid yr hyn a ddywedasid drwy Esaiah y proffwyd, gan ddywedyd,

18Wele fy ngwas yr Hwn a ddewisais,

Fy Anwylyd, yn yr Hwn y boddlonwyd fy enaid:

Gosodaf fy Yspryd arno,

Ac efe a gyhoedda farn i'r cenedloedd.

19Nid ymryson efe, ac ni waedda;

Ac ni chlyw neb ei lais yn y prif heolydd.

20Corsen ysig nis tyr,

A llin yn mygu nis diffydd,

Hyd oni anfono efe allan farn i fuddugoliaeth,

21Ac yn ei enw ef y gobeithia y cenedloedd.Geiriau segur; cabledd yn erbyn yr Yspryd Glân.[Marc 3:20–30; Luc 11:14–23]

22Yna y dygwyd ato un cythreulig, dall a mud; ac efe a'i hiachaodd ef, fel y darfu i'r mudan lefaru a gweled.

23A'r holl dorfeydd a synasant, ac a ddywedasant, Ai hwn yw Mab Dafydd?

24Ond pan glybu y Phariseaid, hwy a ddywedasant, Nid yw hwn yn bwrw allan gythreuliaid ond drwy Beelzebwl, pennaeth y cythreuliaid.

25Eithr yn gwybod eu meddyliau, efe a ddywedodd wrthynt, Pob teyrnas wedi ymranu yn ei herbyn ei hun a annghyfanneddir, a phob dinas neu dŷ wedi ymranu yn ei erbyn ei hun, ni saif.

26Ac os Satan a fwrw allan Satan, efe a ymranodd yn ei erbyn ei hun: pa fodd, gan hyny, y saif ei deyrnas ef?

27Ac os trwy Beelzebwl yr ydwyf fi yn bwrw allan gythreuliaid, trwy bwy y mae eich meibion chwi yn eu bwrw hwynt allan? O herwydd hyn, hwy eu hunain a fyddant eich barnwyr chwi.

28Eithr os trwy Yspryd Duw yr ydwyf fi yn bwrw allan gythreuliaid, yna y mae Teyrnas Dduw wedi cyrhaedd atoch chwi.

29Neu pa fodd y dichon neb fyned i mewn i dŷ y cadarn, ac yspeilio ei ddodrefn ef, oddieithr iddo yn gyntaf rwymo y cadarn? ac yna y llwyr yspeilia efe ei dŷ ef.

30Y neb nid yw gyda mi sydd yn fy erbyn; a'r neb nid yw yn casglu gyda mi sydd yn gwasgaru.

31Am hyny y dywedaf wrthych chwi, Pob pechod a chabledd a faddeuir i ddynion; ond y cabledd yn erbyn yr Yspryd ni faddeuir.

32A phwy bynag a ddywedo air yn erbyn Mab y Dyn, fe a faddeuir iddo; ond pwy bynag a ddywedo yn erbyn yr Yspryd Glan, ni faddeuir iddo, nac yn y byd hwn nac yn yr hwn a ddaw.

33Naill ai gwnewch y pren yn dda a'i ffrwyth yn dda, neu gwnewch y pren yn ddrwg a'i ffrwyth yn ddrwg, canys y pren a adwaenir wrth ei ffrwyth.

34O epil gwiberod! pa fodd y gellwch lefaru pethau da a chwi yn ddrwg? Canys o helaethrwydd y galon y llefara y genau.

35Y dyn da o'r trysor da a ddwg allan bethau da; a'r dyn drwg o'r trysor drwg a ddwg allan bethau drwg.

36Ac yr ydwyf yn dywedyd i chwi, Pob gair segur a lefaro dynion, rhoddant gyfrif am dano yn Nydd y Farn.

37Canys wrth dy eiriau y'th gyfiawnheir, ac wrth dy eiriau y'th gondemnir.

Yr arwydd cymhwys i genedlaeth ddrwg.[Luc 11:16, 29–32]

38Yna yr atebodd rhai o'r Ysgrifenyddion a'r Phariseaid iddo, gan ddywedyd, Athraw, ni a chwennychem weled arwydd oddiwrthyt.

39Ond efe a atebodd ac a ddywedodd wrthynt, Cenedlaeth ddrwg a godinebus sydd yn dyfal‐geisio arwydd; ac arwydd nis rhoddir iddi ond arwydd Jonah y Proffwyd.

40Canys fel y bu Jonah yn mol y morfil dridiau a theirnos, felly y bydd Mab y Dyn yn nghalon y ddaear dridiau a theirnos.

Ei chondemniad.

41Gwyr Ninife a gyfodant yn y Farn gyda'r genedlaeth hon, ac a'i condemniant hi, am iddynt hwy edifarhau wrth bregeth Jonah, ac wele fwy na Jonah yma.

42Brenines y Dehau a gyfyd yn y Farn gyda'r genedlaeth hon, ac a'i condemnia hi, am iddi hi ddyfod o eithafoedd y ddaear i glywed doethineb Solomon; ac wele fwy na Solomon yma.

Ei diwedd truenus.[Luc 11:24–26]

43Ond pan el yr yspryd aflan allan o'r dyn, efe a dramwya drwy leoedd sychion, gan geisio gorphwysfa, ac nid yw yn ei chael.

44Yna, medd efe, mi a ddychwelaf i'm tŷ, o'r lle y daethum allan. Ac wedi y delo, y mae yn ei gael yn wag, wedi ei ysgubo a'i drwsio.

45Yna y mae efe yn myned ac yn cymmeryd gydag ef ei hun saith yspryd ereill gwaeth nag ef ei hun; ac wedi iddynt fyned i fewn, hwy a ymgartrefant yno; ac y mae cyflwr diweddaf y dyn hwnw yn waeth na'r cyntaf. Felly y bydd hefyd i'r genedlaeth ddrwg hon.

Gwir berthynasau Crist.[Marc 3:31–35; Luc 8:19–21]

46Tra yr oedd efe yn llefaru wrth y torfeydd, wele ei fam a'i frodyr oeddynt yn sefyll y tu allan, yn ceisio ymddyddan ag ef.

47A dywedodd un wrtho, Wele, y mae dy fam di a'th frodyr yn sefyll y tu allan, yn ceisio ymddyddan â thi.

48Ond efe a atebodd ac a ddywedodd wrth yr hwn a ddywedasai wrtho, Pwy yw fy mam? a phwy yw fy mrodyr I?

49Ac efe a estynodd ei law tuag at ei Ddysgyblion, ac a ddywedodd, Wele fy mam I a'm brodyr I.

50Canys pwy bynag a wna ewyllys fy Nhad yr hwn sydd yn y Nefoedd, efe yw fy mrawd I, a'm chwaer, a'm mam.