1 Macabeo 13 - Samarenyo Meaning-Based Bible (1984)（MBBSAM）

Nangulo hi Simon han mga Judiyo

1Nahibaro hi Simon nga nagtirok hi Trifo hin usa nga dako nga hugpo hin kasondalohan ngan nakahunahuna ini hiya hin pagsulong ngan pagbungkag han Judea.

2Nakasabot hi Simon nga ini nga sumat nakadara hin kalisang ngan kahadlok ngadto han mga tawo, sanglit kinmadto hiya ha Jerusalem, gintirok an mga tawo,

3ngan gintalinguha niya hin pagdasig ha ira pinaagi hin pagsiring, “Mag-aram kamo kon ano an ginbuhat han panimalay han akon amay, han akon kabugtoan, ngan ako para han kaupayan han Balaod ni Moises ngan han Templo. Mag-aram liwat kamo hiunong han mga araway nga amon gin-asdang ngan han kakurian nga amon gin-antos.

4Pinanmatay an ngatanan ko nga kabugtoan ha pakig-away para han aton nasod ngan ako na la an nahisalin.

5Kundi waray ha iyo makakasiring nga nagtalinguha la ako hin pagtalwas han kalugaringon ko nga kinabuhi ha panahon hin kataragman; diri ako nasiring nga mauruupay ako kay han akon kabugtoan.

6Waray gud ini ha akon hunahuna! Matuod ini nga tungod han ira kasina nagtirok an ngatanan nga Hentil nga mga nasod hin pagpuo ha aton, kundi makikig-away ako hin pag-ugop han akon nasod, han Templo, ngan han iyo mga hinigugma.”

7Nakapadasig dayon ini nga mga pulong han mga tawo,

8ngan binmaton hira ha makusog nga goliat, “Ikaw na an amon pangulo nga saliwan kanda Judas ug Jonatan nga imo kabugtoan.

9Pakig-asdang ikaw han amon mga araway, ngan pagbubuhaton namon an bisan ano nga imo pangaroon.”

10Sanglit gintirok ni Simon an ngatanan nga mga sondalo ngan gindagmit an paghuman han mga pader han Jerusalem ngan an pagparig-on han ngatanan nga mga panalipod han syudad.

11Iya ginsugo hi Jonatan nga anak ni Absalom ngadto ha Jopa upod in dako nga hugpo hin kasondalohan. Gintabog hini nga Jonatan an mga tawo nga nakadto didto ngan gin-agaw an bungto.

12Binmaya hi Trifo han Tolemaida upod in damo nga kasondalohan hin pagsulong han Judea, nga iya dara hi Jonatan nga bugto ni Simon, nga usa nga priso.

13Nagkampo hi Simon didto ha Adida ha ligid han kapatagan.

14Han paghibaro ni Trifo nga sinmaliwan hi Simon kan Jonatan nga iya bugto, ngan andam hiya hin pakig-away ha iya, iya gindara ini nga mensahe ngadto ha iya:

15“Aadi ha akon mga kamot hi Jonatan nga imo bugto kay waray hiya magbayad han iya mga utang ngadto han hadianon nga hirimosan hin manggad han nakada pa hiya ha kagamhanan.

16Kundi bubuhian ko hiya kon baydan mo ako hin 6,000 ka libra nga salapi ngan kon igpadara mo nga mga bariga an duha han iya mga anak nga kalalaken-an, basi usa nga pagpatapod nga diri hiya masupil ha akon kon buhian na hiya.”

17Bisan kon maaram hi Simon nga ira la hiya ginlilimbongan, iya gihapon ginpadara an kwarta ngan an duha nga mga anak kay diri hiya karuyag mag-aghat hin kasina han mga Judiyo.

18Nahadlok hiya kay bangin ha orhe makasiring hira nga ginpatay hi Jonatan kay waray hi Simon magpadara han kwarta ngan han duha nga kalalaken-an.

19Sanglit gintuman niya an ginkinahanglan ni Trifo, kundi waray magtuman hi Trifo han iya iginsaad ngan waray niya buhii hi Jonatan.

20Niyan ginmios hi Trifo hin pagsulong ngan pagbungkag han tuna, nga ginpalibotan hin mga sondalo an dalan ngadto ha Adora. Kundi ginmios liwat hira Simon ngan han iya kasondalohan nga nagtapo kan Trifo bisan mapakain hiya.

21An kaaway nga mga sondalo didto han kota ha Jerusalem nagpadayon hin pagpadara hin mga sinugo ngadto kan Trifo, ngan gin-aghat nira hi Trifo hin pagkadto ha ira dayon pinaagi han kamingawan ngan padad-an hira hin mga kinahanglanon.

22Gin-andam ni Trifo an ngatanan niya nga dikabayo nga kasondalohan para han pagsulong, kundi hito nga gab-i nagkamay-ada makusog nga uranos hin yelo, ngan waray hiya makahimo hin pagsagka han mga pungtod. Sanglit inmisol hiya ngan nasingadto ha Galaad.

23Han hirani na hiya han Baskama, iya iginpapatay hi Jonatan ngan iginpalubong didto an iya lawas.

24Niyan tinmalikod hi Trifo ngan binmalik hiya ngadto han kalugaringon niya nga nasod.

25Nagsugo hi Simon hin pira ka tawo basi magdara han lawas ni Jonatan nga iya bugto ngadto ha Modin, ngan iglubong didto han bungto han ira kaapoy-apoyan.

26Tugob hin kabidoan an ngatanan didto ha Israel tungod han pagkamatay ni Jonatan ngan nagmasulob-on hira para ha iya hin maiha nga panahon.

27Ha bawbaw han lubnganan han iya amay ngan han iya kabugtoan gintindog ni Simon in usa nga hitaas nga monumento nga tan-aw kaupay tikang ha kahigrayoan. Tinabonan ini ha atubangan ngan ha talikoran hin mainggat nga bato.

28Gintindog niya in pito nga mga piramid nga nagtuturupad para han iya amay, iroy, ngan upat niya nga kabugtoan nga kalalaken-an.

29Para han mga piramid nagtindog hiya hin higtaas nga mga harigi nga may-ada mga ginuhit nga mga rayandayan. Mga padis hin hinganiban an pira hini nga mga ginuhit ngan mga barko an mga iba hini. Usa ini nga monumento han ira mga pagdarag-an nga mahihimo kadtoon hin mga naglalakaton tikang ha tabok han kadagatan.

30Aadto pa ngada yana nga adlaw an lubnganan nga iya gintindog didto ha Modin.

31Ha lain liwat nga hinabo, ginpatay ni Trifo an batan-on nga hadi nga hi Antioco Sixto,

32ngan gin-agaw an iya ginhadian didto ha Siria. Gindara niya ngadto hito nga nasod in dagko nga mga kasamok.

33Ginbag-o hin pagtindog ni Simon an mga kota han Judea nga may-ada higtaas nga mga lantawan, magrig-on nga mga pader, ngan may-ada trangka nga mga ganghaan; niyan iya ginbutangan didto han ira mga kasangkapan.

34Nagpadara hiya hin mga embahador ngadto kan Hadi Demetrio Segundo hin paghangyo nga diri na hira pabaydon hin buhis han tuna, kay waray man nahimo hi Trifo kundi an pagtikas la ha ira.

35Ginbalos hira ni Demetrio pinaagi hinin masunod nga surat:

36“Tikang kan Hadi Demetrio, ngadto kan Simon, an Labaw nga Padi nga sangkay hin kahadian, ngadto han Judiyo nga nasod, ngan ngadto han ira mga pangulo, damo nga mga pangumosta.

37Nakarawat ko an bulawan nga korona ngan bulawan nga sanga hin palmira nga iyo ginpadara, ngan andam ako hin paghimo hin usa nga ginsabotan hin kalinaw ha iyo ngan pagtugon han amon mga opisyal nga diri na kamo pabaydon hin mga buhis.

38Amon liwat gin-uyonan an una nga ginkasabotan ha iyo, ngan kamo na an tag-iya han mga magdig-on nga salipdanan nga iyo gintindog.

39Akon kamo ginpapasaylo han mga pagtalapas han ginsabotan hin kalinaw nga iyo ginbuhat ngada yana nga adlaw, ngan diri na kamo mabayad han linain nga buhis nga baraydan pa niyo ngan hin iba pa nga mga buhis nga ginsukot tubtob ngada yana didto ha Jerusalem.

40Makakahimo hin pagpalista an ngatanan nga mga Judiyo nga may-ada pagkatakos basi makag-alagad han hadi. Magkamay-ada unta naton kalinaw!”

41Sanglit dida han tuig 170 ginkuha dida han mga Judiyo an yugo han Hentil nga mga magtalumpigoson.

42Nagtikang an mga Judiyo hin pagtigaman han ira mga dokumento ngan mga ginsabotan pinaagi hini nga mga pulong: “Dida han syahan nga tuig ni Simon, an dako nga Labaw nga Padi, kapitan ngan pangulo han mga Judiyo.”

43Dida hito nga panahon ginsulong ni Simon an Gezer ngan ginpalibotan niya han iya kasondalohan. Nagtindog hiya hin usa nga barobalhin nga turungtongan hin pagsulong, gindara ini ngadto han pader han bungto, ginsulong an usa han mga lantawan, ngan naagaw ini nira.

44Niyan nagkasulod dayon ngadto han bungto an mga tawo nga nakadto han turungtongan, ngan nakahimo ini hin dako nga kalisang.

45An mga tawo han bungto, an ira kaasaw-an, ngan ira mga anak naggisi han ira mga panapton tungod hin kabido ngan nagsaka hira ngadto ha bawbaw han pader han bungto. Nakimalooy hira ha dako nga tingog kan Simon nga undangon na an pagsulong.

46“Kalooyi kami intawon,” naghangyo hira. “Ayaw gad kami pagkastigoha sugad han angay ha amon!”

47Sanglit nakigsabot ha ira hi Simon ngan gin-undang an araway. Iya ginpabaya han bungto an mga tawo; niyan iya ginlinisan an mga balay nga may-ada mga diyosdiyos. Han kahuman hito, sinmulod han bungto hiya ngan an iya mga tawo nga nagkakanta hin mga imno ngan mga karantahon hin pagdayaw.

48Pinanguha niya an ngatanan nga makakahugaw han bungto sumala han seremonyas ngan ginpaukyan ini hin mga tawo nga magsusugot han tagsa nga sugo han Balaod ni Moises. Iya ginparig-on an mga salipdanan han bungto ngan nagtindog hiya didto hin usa nga palasyo para ha iya ngahaw.

49Waray niya an mga tawo didto han kota ha Jerusalem pagawsa para hin pagpalit ngan pagbaligya hin bisan ano. Nag-antos hira hin grabe nga kagutom ngan damo ha ira an nagkamatay hin gutom.

50Ha kataposan nakimalooy hira kan Simon nga undangon na an away. Inmuyon hiya, ginpagawas hira han kota, ngan ginlinisan ini ni Simon.

51Dida han ika-23 nga adlaw han ikaduha nga bulan, dida han tuig 171, nagkamay-ada usa nga dako nga pagsaurog didto han syudad kay natapos na ini nga makalilisang nga tarhog han kahimyangan han Israel. Sinmulod han kota hira Simon ngan han iya mga tawo nga nagkakanta hin mga imno hin pagdayaw ngan pagpapasalamat, samtang nagdadara hira hin mga sanga hin palmira ngan nagtotokar hin mga arpa, mga gimbal ngan mga lira.

52Nagpagawas hi Simon hin usa nga pasangyaw nga kinahanglan pagsaurogon hin malipayon ini nga adlaw ha kada tuig. Iya ginparig-on an mga salipdanan han pungtod han Templo didto han dapit nga naatubang han kota, ngan ginhimo niya ngan han iya mga tawo didto an ira kampo.

53Dumakon-on na yana hi Juan nga iya anak, sanglit ginhimo hiya ni Simon nga kapitan han bug-os nga kasondalohan, ngan nagkampo hi Juan didto ha Gezer.